The Politics Of Myanmar (Burma): Kawlram Chung Ramkhel Dirhmun Cu A Tling Bak

By Laiki Chozah 

The Politics Of Myanmar (Burma)

(16.6.2020)

Prime Minister U Nu chan chim loin 1962 – 1988,  kum 26 chung cu ralkap hruaitu U Ne Win nih Kawlram cu amah duh ningin a rak kalpi. Party politics zong a um lo, One Party system in a dir i party dang cu dirh khawh a si lo. 1988 in kan ram cu buainak (88 Crisis) aa thawk. Cu cu U Ne Win uknak a donghnak a si. Cu khawh cun ralkap bawi U Thanshwe nih nawlngeinak a lak i nihin tiang a chunglei in nawl a ngei rih.

1990 ah Multi-party democracy thimnak kan tuah. Teinak a hmuhmi NLD cu ralkap U Thanshwe nih nawlngeinak a pek duh lo. Amah ralkap nih a zei poh a tlai dih. Ralkap caah himnak a pe kho dingmi Constitution (Ramhruainak phunghrampi) cu an duh ningin an ser i, 2008 Constition tiah an chuak. Cu Constitution nih ralkap nawlngeihnak cu a fekter cang caah midang nih nawlngeihnak cu chuh khawh a fawi ti lo.

Cu constitution remh a har ning cu ka chim ti lai lo, hngalh cio a si ko. 2010 in rampi thimnak tuah than a si. Ralkap party min cu Union Solidarity and Development Party (USDP) (ျပည္ေထာင္စုၾကံ့ခိုင္ေရးႏွင့္ဖြ႔ံၿဖိဳးေရးပါတီ) a si..

Party hme pawl cu thimnak ah an icuh ve i teinak a hmuhmi party zong an um ve. NLD party belte ralkap kha a zumh ti lo caah thimnak ah a lut duh ti lo. NLD a tel ti lo caah teinak cu USDP (ralkap) ta a si ko cang. Kum nga chung a duh ningin kan ram cu a kalpi. Kan ram le kan miphun caah zei thil dah a tuah, zeitluk in dah kan ram a thanhchoter ti cu ramchung minung nih nan hngalh deuh lai.

2010 term cu a dih i 2015 rampi thimnak ah NLD a lut ve cang. NLD nih term khat (kum 5) chung a vun tuan tikah kan ramchung Lam, mei, le Ti ah zeitluk kan thathnempi ti cu mipi nih hmuh khawh a si. NLD nih teinak a hmuh ka te ah a chim bikmi cu “2008 phunghrampi remh ding” ti a si. U Min Ko Naing zong 2008 Phunghrampi remh ding a ti lengmang ve. Remh ding a timi ah U Ko Ni hi bochanmi a si.

A rauh hlanah U Ko Ni nunak cu an vun lak tikah khuaruat ding tampi a um cang caah Daw Su le U Min Ko Naing zong zeihmanh an chim ti lonak a si. Teinak hmuhtu NLD party policy ah 2008 constitution remh ding ti a si caah 2019 chungah Remh dingah hma an lak ve. Remh duhnak cu Nawlngeihnak vialte ralkap kut in lakchuak ding a si. Asinain 2008 Phunghrampi remh a duh lomi cu ralkap le a party USDP MP pawl an si. Cucaah 2008 Phunghrampi cu remh khawh a si ti lo.

USDP chan ah mipi nih kan zumh deuh seh an ti I Rampi Daihnak Kong an chim lioah tlangcungmi (Hriamtlai pawl) duhmi cheukhat kha Yes, an pekpiak. (Hri sauter deuh a si)  2015 NLD a kai tikah Rampi Daihnak Kong Ceihnak ah hruaitu cu Daw Su a si i minung tampi cu an hna a ngam ngaingai. Rampi daihnak a um taktak ko cang lai tiah an ruah.

Mipi nih NLD hi zeihmanh a si lo, ralkap chan U Theinsein lioah an tuah khawh deuh ti hna seh ti an duh caah Daw Su hruaimi Peace Talk cu Ralkap nih a rengh than i a kal kho ti lo. Cucaah atu zong Peace Talk kong a um ti lonak a si. Atu NCA (national ceasefire agreement) kong he pehtlaiin cu e, kha e an timi hi kan zumh hna seh tiinThli an hrangtermi a si. Rampi Daihnak hi midang duhnak in ser khawh a si lo. Ralkap kut ah a um.

U Thanshwe kut ah a um. 2008 phunghrampi remh lo chung cu Rampi Daihnak a um lai lo, Kachin ram cu a dai ngaingai kan ti lioah Shan ram ah buainak a um lai, Shan ram a dai kan ti lioah Mon ram, an thial lengmang lai. Ram daihnak taktak a um lai maw um lai lo ti hngalh na duh ahcun hi bia hi philh hlah. Ramhruainak nawl zong Ram dawtu minung sin a phan kho lai lo.

Tukum thimnak ah hngalh dingmi hi – USDP hi ralkap party a si I 2008 phunghrampi a remh duh lomi party a si caah ram le miphun caah thiltha tuah a duh lomi ti a fiang ko. Miphun party cio in cawlhcang cio a si. Miphun party nih teinak tamdeuh hmuh sehlaw zeitin a si lai, zei thil an tuah khawh lai, an mipi sinah an biakam a tling kho lai maw, an mipi a hlentu an si sual hnga maw, timi fakpi in khuaruat chung ding a si.

2015 thimnak ah Shan party nih NLD party nakin teinak tamdeuh a hmuh. Rakhaing party nih NLD party nakin teinak tamdeuh a hmuh ve. Anmah ruahnak ah cun Kanmah miphun party nih teinak kan hmuh caah kan ram chung nawlngeihnak vialte cu kanmah nawl a si dih ko lai, kan duh ningin kan kalpi khawh lai an ti.

NLD party policy ah anmah duhmi NLD minung kha Chief Minister tuanter a si tikah miphun party nih teinak a hmuhmi cu zeihmanh santlai a si ti lo. NLD duh ningin kalpi a si ko cang. Miphun party in teinak a hmumi kozale pawl cu nawlngeihnak pakhat hmanh um lo, lahkhah te lawng an ei I meeting kai an auh tikah meeting te cu an kai ko. Vote a pekmi an mipi pawl sinah cun keimah nih teinak ka hmuh ahcun cucu kan tuahpiak lai timi biakamnak tampi he vote a hmuhmi zong an um lai. Cozah a ser khawhmi party si loin party dang sawhsawh dirhmun in cun zeihmanh an tuah kho lai lo, an mipi a hlentu lawng an si ko lai.

MP a cuh dingmi an si zong, Pine Kozale a cuh dingmi an a si zong anmah nih cun kan tuahpiak lai an ti peng ko lai. A tuah kho ding a si maw, si lo timi hi vote ngeitu mipi nih tha tein khuaruat in vote pek ding a si. Nikum Phunghrampi remh ding timi ah Chief minister hi teinak a hmuhmi miphun party chungin thim khawh si dingah Agedum tuah a si nain sungh a si hoi caah
tukum 2020 rampi thimnak hi 2015 dirhmun he a dang lo. Amah ning tein a um rih ko.

Miphun tanh timi hi tha tein khuaruat ding a si. Tanh ruangah thiltha a chuak lai maw, tanh ko nain hmuh ding zeihmanh a um tung lomi thil ah miphun tanh sual a si ahcun vote ngeitu mipi caah hlennak nganpi a si lai. USDP le NLD lawng nih cozah an ser khawh nain Kawlram chunglei dirhmun ah cun USDP cu hmuh ding an um tuk ti lo, 2015 ah khan USDP nih teinak kan hmuh than lai an ti nain MP 41 lawngte teinak an hmuh.

USDP maw NLD dah kan ti lio hmanh ah MP 41 lawng teinak an hmuh ahcun atu dirhmun in cun chim ding a um lo, careltu nih na hngalh deuh cang lai. Kannih Chin party nih teinak hmuh u silaw NLD lawng nih cozah a ser khawh lo ahcun Alliance a kan tuah lai timi ruahnak zong party hruaitu pawl nih an ngei kho men.

NLD nih cozah ser khawh lo ding dirhmun a si zongah kannih Chin party hi a kan sawm lai timi ruahnak hi thil har ngaimi a si. Ruahchannak sawhsawh a si. A kan sawm lo ahcun kan car dih lai dingmi ruah khawh a si lo. Miphun party e, cu e, kha e, kan ti lengmang ko nain miphun party nih teinak a hmuh ko zongah cozah a tlaitu ding NLD he a peh tung lo ahcun
zeihmanh tuah khawh tung lo, Vote ngeitu mipi hlentu si ding a fiang ko. Teinak hmuh zongah nawlngeih tung lo, Agendum chuakpi zongah Supporter ngei lo, Lahkhah te lawng a eimi MP le Kozale si ahcun mipi zong car, ram zong pam kan si lai.

Party hruaitu nih cun tampi an chim ko lai, Vote ngeitu mipi nih tha tein khuaruat, na Vote kha man ngeimi Sui na siter ding a si. An chimmi poh ngai thluahmah ko u, a donghnak Vote pek ni ah cun Man a ngeimi, San a tlaimi Vote siter dingah nangmah Vote ngeitu nih khuakhannak na ngei ding a si.

 353 total views,  1 views today

This function has been disabled for Chin 11 News.