Good News Taktak Si Than Cang Hih! KIA Nih Teinak An Hmuh Than!

Tuni April 20 ah KIA cu ralhrang he fak ngai in, an i kah hnu ah teinak Bawipa nih a pek hna. An i kahnak hmun hi Phakanh Gwi Hka Rallokap umhmun a si. Tuzing Kachin News nih a chimnak ahcun KIA Batalian (26) nih an lak tiah, a chim. Bawipa nih teinak he lam hruai chin ko hna seh. Credit; Chin Morning Star News

(Relchap A Tha Taktak ) Pastor Lian Chawn Tialmi “Roling Roriak Nun Tuanbia” Fur ruahhmai an hung kiang riahmah. Khuasik muisam keng in October zingka nih kik nawn in a kan don. A sur men lai tiah ruah mi khuadawm pawl zong October thli nih a hun tuaitam luklak hna ii acheu an vaivuan—a tang mi khuadawm cheukhat cu dapti in an hun tla. Covid-19 pulrai nih detkhawt le tlakbuat cuahmah bu ah, kan thawhpil mimlo in tlanglo facang hna cu an tuan hna i ai limlawh lei an panh cuahmah.

Cheukhat nih pheikalh tunh in Lai kokek nunning an hun tharchuah. Ngafuanriah le dangte (ti-u) sih zong ai phua lai. Leikuang facang pawl zong Sikpar (November) thla thawk cun tuan an cu cang lai. “Lawmhnak in hla kan sa lai mi vialte, vanrang a ttian a pau khua vialte, maw Laitlang keimah caah na tha ngai ve ko maw kan khua,” tiah Saya Kaw Kaw nih a phuah bang a si taktak. Atu hrawng Lailei boruak le khuacaan cu a nuamh liote a si lawng si loin kapkhat lei in lunglen zong a hruai i thinlung ai phundang ngai te.

Khuacaan le sining, kan nunneh hna le kan boruak cu zei bantuk in ai thlen lengmang hmanh ah ram le miphun caah nunnak a pe i tuanbia a tialtu hna keneh, thinlung put le nunpeknak tuanbia cu thinlung ah a ziam kho lo—a nung i a caam zungzal. Upatnak pek an phu zungzal i an konglam le an zuunthli cuanh le ruah than fatin thinlung ah an thar zungzal. Nai hrawng (October zarh hnihnak le zarh thumnak) cu kan ram le miphun caah nunnak a rak pe mi Major That Ci (Hriangkhan)—2018 April ah a lung an donhnak le hla an phuah mi kha youtube in ka zoh i ka ngai tthan.

Ka lungkil ah sullam tamtuk in bia a chim i ka nun a ka suk. Hnarno a tam i tlaih manh lo in ka biang ah mitthli a tolh lengmang. Rev. Dr. David Van Bik nih Bawipa rian ah nunnak a pe mi CCOC palai Ngai Za Siam thlan ah, “Ngai Za Siam, na hmai ah ka hme tuk hringhran,” tiah a rak chim, an ti bantuk in kannih hi ram le miphun caah nunnak a pe mi hna hmai ahcun kan rak hme tuk hringhran hme hi, ti khi ka ruat—kai phuhrung.

Major That Ci, hla an phuah mi chung in Ngun Thio nih a bia, Samuel Hrat Hmung nih aw a tuah i Zai Sung nih a sak mi fungkhat, “Major That Ci Liam Siaherh Hlah,” ti mi a caang thumnak zawn nih ka thinlung fei bang a chunh. Hitihin, “Na ule sin na chim mi na aanka an philh kho lo, ka ule ramrian ka tuan hnu ahhin cun hnukir awk ka tha ti lo, ulenau hnahnawh lai phan ah chungkhar cazin in ka min phiat u na ti,” ti mi nih ka nun a suk hringhran—ka celh bak lo.

Pasaltha hrimhrim, ramtang i a kal hnu cun kan hngalh cio bang Kawl ralkap nih a chungkhar le a unau hnahnawh le tlirhkhonh, tlaihkhih le harnak an pek tuk sual hna lai ti a phang—a chungkhar zawn a ruat tuk fawn tung ram le miphun rian ai thim cang fawn tikah kaphnih caah a tha bik lai ti in an chungkhar cazin in a min hnawh ding a fial hna mi ruah ah upat a tlak hringhran. Ruah ah ngaih a chia tuk—ralkap chan lio kan dirhmun le kan sican fahning te kha a fianh khawh tuk fawn.

Kha lio caan ramtang ah a kal mi chungkhar hna temtuarnak kha philh awk a tha lo. Samuel Hrat Hmung nih, “Na Ruhro nih bia a chim,” tlangtar in Major That Ci a hlawinak hla a nolhnak ah, “Hi leicung ah na ton than um ti lo hmanh seh, na ruhro nih biachim Major That Ci, Chin miphun caah cun tlei lai zong lung phang hrim lo maw, hriamtha kip na kawl pasal pei kan si ti in,” ti mi te hna hun ngaih ahcun nun a henh bak in a henh ko. Ram le miphun caah zei taktak hmanh kan hei tuah khawh lo lio ah, tlei lai le luhloh hmanh tih lo in nun a thap mi hna thisen hi kan tuanbia ah roling le roriak a si awk a si hrim ko.

Cu lawng a si lo—Major That Ci nih ramtang a kal lai ahhin nunnak pek tiang in hnukir ai timh ti lonak cu a nu ngaithiam a halnak kha amah nih hla in a phuah. Cu a hla a nolhnak ah hitihin a ti, “Ton than ding cun ka chim kho lo, ka rak kir than lo a si le kumkhua then ding cun rak hngal cia law, sunghno ka nu, ka nu aw mangtha,” a ti—mi a hei runh khawh ning mu. Major That Ci a nu cu Pi Far Hniang a si i, “Chan karlak ah kan nau ee tuk lo maw kan Laimi,” ti mi hla a phuahtu kha a si.

Hringtu a nulepa, a unau hna he hring nun ah ton thannak ngei ti lo in ram le miphun caah a nunnak a pek lan taktak—amah lawng si loin ram ca nunnak a pe mi tampi hna nun le miphun an dawtnak ruah ahcun hnarno a tam i mitthli a faam—upatnak pinlei ah sianlonak le hlamnak chum ai zel. Pasal, chawva cun an sifak nain ram le miphun dawtnak thinlung ahcun hawi cung cuang bik an si i vawlei ah zahpi lo in nun tuanbia, rolung an phun taktak ko.

Hihi tukar hrawng youtube in hla ka ngaih mi ah ka thinlung a ka henh hlei mi ka hun phozar bia a si! Bawipa rian a si ah, Bawipa pek le fial mi ram le miphun rian a si ah zeizong kaltak in nunnak a pe mi hna sining le tuanbia hi kan philh lo hrimhrim a herh ti khi a thar in a ka ruahter. Major That Ci lungphunnak bia le hla hna le hla an phuah mi pawl ka ngaihnak nih ka thinlung ah a chuahter ngai mi cu, Vun nak le vun rang thleidannak doh ruangah a nunnak a liam mi Martin Luther King Jr nih a tial mi, “Strength to Love,” cauk, Ruang Lian nih, “Dawtnak Thazaang,” tiah a leh mi cahmai 130-131 ah King nih amah kong a tenh mi hi a si.

A tawinak in ka hun char duak ahcun King nih hitin a chim, “Ka nunnak ahhin kum 24 ka si tiang ah ka tlam a tling—harnak ka tong bal lo. Ka nulepa nih an ka dawt ruangah ka herh mi vialte an ka tuahpiak dih. Sianginn ka kai thawk in degree ka lak tiang ah hnahnawhnak um lo tein ka lim dih. Montgomery bus kong i duhlonak langhternak ah hruaitu ka si hlan ahcun ka nunnak ah harnak ka tong bal lo. Cu duh lonak langhternak i hruaitu ka hun si cangka ti awk in telephone siseh, cakuat siseh thlerhkhonhnak ka tong colh….!

Cuticun ni zeizawzat a liam hnu zankhat, zankhua a hnut tiang ihkhun ah ka zau. Ka thaisung aa hngilh cang i ka van ngut bak ahkhin telephone a ring. Telephone cu ka tlaih i mi pakhat nih thinhung ngai in, “Nigger (cuar nak pawl serhsatnak in auhnak) ngai, na sin in kan herh mi paoh kan lak cang. Montgomery i na rak rat ruangah hin hmaizarh hlan ah na ngaih a chia lai.” Ka ar ko, kaa hngilh kho ti lo. Ka thinphannak vialte cu hmakhatte ah an i pong dih ti awk in a um. Ka thinphannak a zik a phan.

Ka tho i kaa chawk. A donghnak ah coka ah ka kal i Coffee ka lum. Ka lung a dong hnik ko. Mi nih mi ralchia tiah congawih loin i phetchemnak lam kawl kai tim. Ka thazaang a dih i ka ralthatnak vialte a loh dih dengmang hnu ah, ka thilrit vialte cu Pathian kehram ah thumh ding in ka lung kaa thlek. Ka lu cu ka kut in ka domh i coka cabuai cung ah lukhun in aw thang in thla ka cam,” a ti. A peh rih mi cu, “Cu caan thengte ahcun hlan i ka ton bal lo mi Pathian umpinak ka hun tem.

Ka chunglei ahkhin dai tein chim mi bia cu fiang tein ka theih, ‘dinnak caah dir tuah, biatak caah dir tuah. Pathian cu na pawng ah a um zungzal lai.’ Hmakhatte ah ka thinphannak vialte an tlau dih, lungawtawmnak vialte cu an tlau dih. Zeipoah hmaichon ding in timhcia ka si. Lenglei thil sining cu amah kelte a si ko nain Pathian nih chunglei daihnak a ka pek.

Zan 3 hnu ah, kan inn cu bom in an puah. Khuaruahhar ngai a si mi cu kan inn bom an puah zong ah lungdai tein ka um. Pathian ka hmuhtonnak nih thawnnak le zumhnak a thar in a ka pek. Atu cu Pathian hi kan nunnak ah kan ton mi thlichia le harnak vialte hmaichonnak caah chunglei thawnnak a kan pe khotu a si ti kha ka hngalh,” a ti. Hei langhter ka duh mi cu thlennak a tuahtu hna nun ah zeitluk temtuarnak le harsahnak hling le so dah a rak i phah ti khi a si ko. King zong nihhin ka nunnak an ka lak te lai ti hi a rak ruah tuk cia ko lai nain hnukir lo in hmai a nawr. A nunnak a liam taktak. King nunnak le tuanbia nih vawlei hmunh chung bia a chim zungzal rih lai. Roling a nun tuanbia a hmun peng cang lai.

Adoniram Judson nih, “Nihin ah lawmhnak le teinak na hmuh ahcun hnulei ah teminnak le harnak a tongtu an rak um ti kha philh hlah cu bantukin nihin ah na ton mi harnak, sifahnak le teminnak nih hmailei ah lawmhnak a hrin ve te lai,” a ti bang biaknak lei a si ah, vawlei lei a si ah hnukir lo in hmailei ah a kal ding kan si. Kan lohma kan chuah naisai rih lo.

Fur ruahhmai kiang in zingdap a tlak zong ah zing dapti cu a rauh hlan ah caan nih a hnawl lai i a tian ve te lai. Khuasik thlizil nih kan hlawm len hmanh sehlaw caan sin ah a ziam lai i thal nilin nih a kan phak te lai. Sihmanhsehlaw nunnak in ram le miphun caah tuanbia a tialtu hna cahmai cu zei hmanh nih a hnawt kho lai lo. Thisen in tial mi roling roriak tuanbia pei a si cu! (Youtube hla ka ngaihnak in a hung chuak mi ka hun tuaitam. Ka FB careltu cung ah kai lawm.)