2008 Phunghram Pi Cu Party Politic Tuahnak Cauk Si Loin Daihnak Cauk Tu A Si: Siang Lian Hmung

By Siang Lian Hmung

Kan Bia Tlawmte In Van Peh Than Hna U Sih: 2015 election a hung dih ruangmang, Ram mipi duhmi cozah a kai, kan tihal a riam cang lai kan ti. Kan pemkeunak a kan phihkhar hmanh maw kan ti lioah kan hmatu a hnai a khuar chin, rami dihlak minung pakhat ah leiba ting (5) cio nih a kan nenh cang. Tial cawk a si lo caah phunkhat te lawng in langhter khawh ka van izuam lai. Cucu zeidah a si ti ahcun ram daihnak (Peace policy) a thlenmi kong hi a si.

USDP chan i an rak tuahmi kha an hrawh, UPC (Union Peace Conference) ram daihnak meeting tlangpi, signboard kha ram pumpi in a thlen dih, tang ah an thlak dih, meeting innpi MPC (Myanmar Peace Centre) zong tawh a hrenh diam. Vekvak vekvak tiah ai herhuai, a cawlcangh a ttha ngai ko. Ram daihnak meeting kawhnak tlangpi a tharte in a van chuahpi. Cucu 21st Century Pinlung Conference tiah a van thlen cang ahcun tlangcung mi ko, kan hnatun a ttha, a bia ngaimi chaklei hriamtlai phu ko kha an tha a nuam khun ai.

Khah! kan ti theo lo maw tiah an hawile (NCA) minthu cia pawl kha an van nek nawn hna. Meeting tuahnak nikhua caan a hung nai, a caan a van thanh ah (AW) pakhat a hung chuak. (NCA) minthu lomi meeting kai khawh si hlah seh tiah Awfiang ngai in a hung leng. Angki hring pawl nih cu (AW) an van theih tikah a hmanmi si an van ti ve hoi, phu hnih in an hung kal nanawn.

Sihmanhsehlaw, mileng ret (observer) nawn in ratnak nawl cu an onh ko hna. 1945-1946 hrawng kan tuanbia te he a chin le a bel a hong si ko. A sio rawl tarhmi cu kan mit thi tuk kaw, ngaramh rawl nam in kan vun nam, Naypyidaw khua a si ko mi pinlung van ti hi cu tlangcung mi nih thuk deuh in rak ruahta ding kan si nain, hnuhmai maw kan i her manh lo, tarnu thla bu cung le bu tang ai fiang hnga lo ti awk in a um.

Cun pinah USDP chan i Party fate te zong an Chairman paoh cu itel ve hna seh (all inclusive) an rak timi kha tarnu nih um ko hna seh, candidate pakhat tal a ngei lomi hna cu a van ti i, Party fa tete pawl a rak runh ngai hna i vote kawlnak zong ah an rak hman phah kha a si. Tarnu sio rawl pinlung telhmi ca te cu ngaramh rawl nam in kan van nam hna i, meeting ahcun khat dut in an hung tthu hna. An van ot ciammam cu khuai ttio ding an lo. A ruang cu an meeting chungah (ttihnung mi lungput, an rak hrialmi lungput) nih khua a sak hnawh hna. Tarnu nih a zalchung ah zei ai beichih a thei hnga lo maw? Theih ko na buin thla ai bei hramhram hnga, ti hi ruah awk a hark o…..

USDP le hriamtlai phu bia an rak iruah lio i an rak hrialmi Kum (70) chung kan buainak kha tarnu nih a zal ah ai senhchih hramhram maw a si, theih lo ruang ah maw, rak ifiang lo ruang ah maw a si hnga, ti hi ruah awk har ngai ah a cang. Cu ruangah tlangcung lei nih kan bia hram in kan domh tthan lai ti AW a hung chuak ttaktak cang ai..An chim duhmi cu Sachoh ning in bia iruah hna usih ti tluk a si ai.Kawl nih an ttihmi lungput kha an meeting chung ah Tarnu nih a luhpi chih ai…..

Thluachuah tong lo kan ramte hi cal domh chawlbuk lei ah an kir tthan. Party ah ai phumtuk mi pawl, Party bing rit in a rimi pawl, na tuanbia kan tuanbia hi zeidah a lawhte hnga. Kuanfang ruahsur in a sur ai… Na vote te nih zeidah a chuahpi (Hi hnu ah zeidah a chuahpi tthan te hna?). Tlangcung le tlangcung kar ah kahnak a tam chinchin, ram sianghnuai le inn sianghnuai kar ah kum (40) chung kuanfang nakin kum 3 chung kuanfang a tam deuh tiah research pakhat ah a chuak.

An peace policy an cikpiak hna, an min an tthu duh lo, hriamtlai kar ah thi an rawnh khawh hna i, min thu le thu loin an cheuter hna. Peace policy an thlen i an lam a pit cang. A voihnihnak an meeting cu tarnu zong ai ralring ngai ve. USDP ram Seihnam (Peace Policy) a hlonh ciami kha a char tthan i, amah Seihnam (Peace policy) he a van peh tthan ai…. A theory van le vawlei tluk in ai dangmi, siahri le sehla tlukin ai dangmi a peh tthan hoi (Union Peace Conference- 21st Century Pinlung) tiah a van peh tthan ko.

USDP tuahmi cu daihnak (Pece policy) a si i, Tarnu tuahmi cu daihlonak ( Un-peace policy) a rak si. Cu pehmi seihnam te cu dawh ngai in an tar i a van tialter tthan hna. Cu ni thla ahkhan kan tuah tthan lai tiah a van phuan tthan. Chawlbuk tang khuasa zaangtlung lo ngai in a van ithawh, tluangtlam ngai dawh in a umpiak hna. Kan Dr. Pakhat zong nih caa tam nawnte a van thlah manh kha hlawntlin dawh in a van ttial. Sihmanhsehlaw, Tarnu nih zaan in saruh a rak iciar diam ai hoi. Khua a hong dei, a tonpumhnak a van ot tthan cu a saruh ciarmi (Statement) a van chuahpiak hna.

Bia ikam hmasa uh tiah a fial hna. Biakamnak ah nan min thu ta uh a ti rih hna, kan chungkhel a kan leh i kan luak a hung chuak hoi ai…. Tlangcung unau rual caah dolh a har ko. Kum 1947 sachoh (Biahren) nan pi le nan pu roca hi thlek cang uh, tinak sullam a ngei. Roca thlehnak biakam a fial hna he ai khat. Hi kong ah kan Lai Pasal tthattha nih minthut ding a si ko tiah AW tampi a rak chuak. Capar tiangin nan ttial len, nan comment tete zong record caah chiah khawh tawk chiah a si.

A sullam cu a pa Aung San he tlangcung kan biakam, kan sachoh kha thlek cang uh tinak kha a si. Kan thlek kho hnga maw? liamcia pi le pu hna ro kha! Nawl a har ko mu tuahto har cu.. USDP chan ahcun thlek a kan fial hrimhrim lo. Rothil a si an ti, an kan upatpiak, a kan sunsakpiak ko. Federal (Self-Determanation) in kan kal khawh ahcun a za ko lo maw an ti i, ram sianghnuai phu nih a za ko an ti hna.

Independent level nawl (Confederation) cu daite in a sir ah an chiah sawh ko. Rothil cu rothil a si bantuk in um ve ko seh an ti. A kamte ah an chiah sawh ko. Thlarau pahnih (Two spirits) a rawn chih caah an lam a pit cang. USDP peace policy kha a thlen caah NLD peace policy cun tlangcung mi kan caah lam a pit cang. Voithumnak ahhin tuah khawh lo dingmi biakam a thlah khawh men, tlangcung mi iralrin kan hau cang.

Cu lawng si lo, UPCC a hrawk, UPCC lo cun Kawlram peace policy a kal kho hrimhrim lo. USDP peace policy lo cun, chawlbuk tang unau rual lawinak lam a um lo. Party ah ai phumtuk mi nih inn lawinak lam nan phih ka ti tawnmi kha a si. Party ah a ttangtukmi nih daihnak hlei (Peace Bridge) nan khiah dih deng kann nti tawnmi kha a si. Party in tthutnak ruah ah a ttangtuk mi vote nih tlangcung mi kan caah lam a phih, harsatnak a chuahter.

Cucaah, 2008 phunghrampi cu party politic tuahnak cauk a si rih lo, ka ti tawnmi kha a si. Kawlram politic cu 2008 phunghrampi lengah, phundang in chim ahcun thlawhbua tangah a um rih ka ti tawnmi kha a si. 2008 phunghram pi cu, daihnak cauk (peace book) a si kan tinak kha a si. Laimi nih Kawlram peace tuahnak ding caah kuanfang (21) kan ngei. Center hluttaw tinak (peace) tuah kho lomi party kuanfang (21) hi an luh sual ahcun daihnak ca si loin daihlonak cat u ah ai tel hrimhrim lai, tihi fiangtein hmuh khawh a si.

Phung dang in kan chim tawnmi nLD khan chung ah tlangcung kan duhmi sazuk a tlong lo kan ti tawnmi kha si. Peace daihnak ser khawh lo ahcun democracy le federal chim hlah, kan pemkeunak a zual chinchin lai i chawlbuk tang ramrian ttuan hna inn lawinak lam a har cang lai.

 146 total views,  2 views today

This function has been disabled for Chin 11 News.